7 w 2023 (417)
Wiedza Zuchmistrzowska – materiały na kursy
Data publikacji: 02.03.2023 / Autor: Kacper Borkowski
Projekt „Wiedza Zuchmistrzowska – materiały na kursy” to co najmniej osiem lat wytężonej pracy zuchmistrzów z całej Polski. Efektem jest bardzo przemyślana Mapa Kompetencji Zuchmistrzowskich, zawierająca 60 zagadnień (rozdziałów) z zakresu metodyki zuchowej podzielonych na 10 działów. Do każdego zagadnienia rozpisano wiedzę, umiejętności i postawy absolwentów kursów na każdym z czterech poziomów:
– PRZYBOCZNY – kurs przybocznych zuchowych [KPZ]
– WÓDZ – kurs wodzów zuchów (kurs metodyczny dla harcerzy w wieku 15-16 lat) [KWZ]
– GENERAŁ – moduł generalski (część kursu podharcmistrzowskiego) [MG]
– INSTRUKTOR ZUCHOWY – kurs przewodnikowski drużynowych zuchów (dla harcerzy w wieku ok. 17-18 lat) [KPDZ]
(Absolwenci kursu wodzów, modułu generalskiego i kursu przewodnikowskiego drużynowych zuchów są zuchmistrzami – dostają skórkę zuchmistrzowską).
Finalna forma projektu składa się z trzech głównych elementów: Mapy Kompetencji Zuchmistrzowskich, plików z materiałami na zajęcia gotowymi do wydruku oraz 9-stronicowego pliku PDF, zawierającego opis projektu, ścieżki zuchmistrzowskie, karty poziomów, karty inspiracji i listę autorów.
Mapa Kompetencji Zuchmistrzowskich
Mapa kompetencji to zebrane w jednym pliku efekty pracy różnych podzespołów działających na przestrzeni lat. Określony został zakres materiału na poszczególne kursy, który podzielono na działy i rozdziały. W gronie referentów zuchowych rozpisano wiedzę, umiejętności i postawy do każdego rozdziału na każdym poziomie. To pod ten plik zostały podpięte konspekty i skrypty rozdziałów.
To narzędzie gotowe do dalszego rozwijania materiałów kursowych. Plik jest udostępniony do komentowania dla każdego użytkownika internetu, aby wspólnie móc dążyć do doskonalenia form i materiałów do kształcenia zuchmistrzów w ZHR.

Karty poziomów
Dziewięciostronicowy plik PDF zawiera cztery karty poziomów, na których zebrano programy wszystkich czterech kursów. Jest to czas kursu w godzinach, poruszane zagadnienia na danym poziomie i przykładowy harmonogram kursu.
Warto zajrzeć do kart poziomów, jeśli Mapa okaże się zbyt obszernym narzędziem. Poniżej krótki opis poziomów z kart:
Przyboczny
Przyboczny to harcerz z wiedzą zuchową pozwalającą na wsparcie wodza w prowadzeniu gromady – absolwent kursu przybocznych zuchowych. Zadaniem przybocznego jest pomaganie drużynowemu w opiece nad zuchami oraz przygotowaniu i przeprowadzaniu zbiórek, biwaków i kolonii.
Przyboczny wspiera wodza w pisaniu planu pracy i wdrażaniu Systemu Pryzmat. Samodzielnie wykonuje proste zadania powierzone mu przez wodza. Przyboczny zdobywa wiedzę teoretyczną i praktyczną, która pozwoli mu w przyszłości samemu zostać wodzem.
Kurs Przybocznych Zuchowych to weekendowy kurs dla kandydatów na przybocznych zarówno w gromadach w systemie generalskim (przyboczni młodego wodza), jak i w gromadach prowadzonych przez instruktorów zuchowych.
Wódz
Wódz to wędrownik z wiedzą zuchową – absolwent kursu wodzów lub przeszkolony przez innego zuchmistrza. Zadaniem wodza jest prowadzenie gromady wspólnie z generałem.
Wódz wspólnie z generałem pisze plan pracy i jest odpowiedzialny za jego realizację po zatwierdzeniu przez hufcowego i przy wsparciu przybocznych. Wódz zna swoje zuchy i pomaga generałowi (który jest świadomym wychowawcą) w układaniu dla nich prób na gwiazdki. W planowaniu pracy korzysta z Systemu Pryzmat oraz z kategoryzacji. Informuje generała o problemach wychowawczych i konsultuje z nim kwestie metodyczne.
Generał
Generał to podharcmistrz z wiedzą zuchową – absolwent modułu generalskiego lub podharcmistrz będący zuchmistrzem. Zadaniem generała jest poprowadzenie młodego szesnastoletniego lub starszego wodza po przeszkoleniu (kurs wodzów) przez funkcję wodza zuchów, odciążając go z niektórych obowiązków. W tym duecie to generał jest wychowawcą.
Generał wspólnie z wodzem gromady pisze plan pracy i zatwierdza go u hufcowego. W planowaniu pracy korzysta z Systemu Pryzmat oraz z kategoryzacji. Jako doświadczony metodyk z pomocą wodza opracowuje próby na gwiazdki. Generał zajmuje się formalnościami i kontaktem z rodzicami. Prowadzi zebrania, reaguje w trudnych sytuacjach wychowawczych. Co tydzień spotyka się ze swoimi wodzami. Wizytuje gromadę przynajmniej raz na kwartał. Współpracuje z referentem zuchów.
Generał może mieć pod swoją opieką maksymalnie trzy gromady zuchów.
Instruktor zuchowy
Instruktor zuchowy to instruktor ZHR – w pełni kompetentny wychowawca stosujący metodę harcerską w pracy z jednostką. Posiada pełną wiedzę na temat metodyki zuchowej, co oznacza, że jest zuchmistrzem.
Instruktor zuchowy prowadzi gromadę według planu zatwierdzonego przez hufcowego. W planowaniu pracy korzysta z Systemu Pryzmat oraz z kategoryzacji.
UWAGA! Materiał kształceniowy z tego poziomu nie zawiera zajęć dotyczących rozwoju instruktorskiego. Wiedza Zuchmistrzowska skupia się jedynie na kwestiach metodycznych.
Kursy niezuchmistrzowskie
Jako rozdział 00_01_Podstawy metodyki zuchowej oznaczono materiały na kursy niezuchmistrzowskie – wszystkie te, gdzie występują zajęcia z podstaw zuchmistrzostwa. Wzbogacone zostały o rozpisaną wiedzę, umiejętności oraz postawy komendanta kursu zuchmistrzowskiego, hufcowego i referenta zuchowego z zakresu metodyki zuchowej – 00_02_Funkcje: komendant kursu, hufcowy, referent.

Nasza idea była prosta:
podnieść poziom kształcenia zuchmistrzów poprzez przygotowanie narzędzia ze skumulowaną wiedzą praktyków metodyki zuchowej z całej Polski w jednym miejscu.
- Aby komendant dowolnego kursu zuchmistrzowskiego (oraz kursu przybocznych zuchowych) miał dostępny gotowy program i przykładowy harmonogram kursu, a także aby ułatwić mu podsumowanie każdych zajęć.
- Aby prowadzący zajęcia mieli gotowe konspekty z przykładowymi ćwiczeniami i zaliczeniami, materiałami, praktycznymi rozwiązaniami i sytuacjami z życia (konspekty i inne).
- Aby absolwenci mogli w dowolnym momencie wrócić do materiałów z kursu (skrypty i załączniki).
- Aby materiały były dalej rozwijane z każdym kolejnym kursem – w tym i Twoja rola, Druhu.
Pliki
Nie da się opisać zwięźle tego projektu w jednym, krótkim artykule (dlatego ten jest odrobinę dłuższy). Zapraszam więc do opublikowanych materiałów:
>MAPA KOMPETENCJI ZUCHMISTRZOWSKICH<
>WIEDZA ZUCHMISTRZOWSKA – MATERIAŁY NA KURSY<
Docelowo materiały będą opublikowane na stronie internetowej Wydziału Zuchowego lub w innym oficjalnym miejscu. Już teraz roześlij materiały osobom zainteresowanym – referentom zuchowym i potencjalnym kadrom kursów zuchmistrzowskich!
Rzuciliśmy rękawicę
To od Was zależy, czy ją podniesiecie i przyjmiecie wyzwanie. Od Was – zuchmistrzów, aby współtworzyć projekt i uzupełniać materiały kursowe o własne przemyślenia, protipy i dobre praktyki. Od Was – niezuchmistrzów, aby przygotować materiały kształceniowe w Waszym poziomie metodycznym na podobnym lub wyższym poziomie niż ten reprezentowany przez Wiedzę Zuchmistrzowską.

Zuchmistrzu!
Korzystaj z Mapy Kompetencji Zuchmistrzowskich i przygotowanych materiałów.
Organizuj kursy zuchmistrzowskie na wszystkich czterech poziomach.
Twórz i rozwijaj razem z nami Wiedzę Zuchmistrzowską poprzez komentarze i uwagi w materiałach.
Czuwaj!
Zdjęcia w artykule pochodzą z kursów „Majstersztyk 2017” oraz „Narodziny Dzielności XIV w 2020 roku”

Był drużynowym gromady, hufcowym, komendantem szkoły instruktorów, działał na różnych funkcjach w komendzie chorągwi. Współtworzył Wiedzę Zuchmistrzowską i Atlas Kompetencji, więc jeśli chodzi o zuchmistrzostwo i kształcenie, to coś-niecoś potrafi. Prywatnie mąż, ojciec i architekt.
GENIALNE! Harcmistrza mu przyznać!